ပုပ္ပါးဦးကျော်ရင် (၁၂၆၉-၁၃ဝ၈)

ပုပ္ပါးဦးကျော်ရင်သည် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ရသေ့တောင်ရွာ ဇာတိဖြစ်၍ ဦးကြာခိုင်၊ ဒေါ်အုန်းရီတို့၏သား ဖြစ် သည်။ ၁၂၆၉ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း၊ ၅ ရက် (၁၉ဝ၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ၊ ၉ ရက်) တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။

ပညာဆည်းပူးချိန်တွင် ရသေ့တောင်ရွာမှ တည်ပင်တဲရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဦးရီးတော်သူ ဆရာတော်ဦးကေသရထံ၌ စတင် ပညာသင်သည်။ ခုနစ်နှစ်သား အရွယ်တွင် သာမဏေ ပြုရာ ရှင်ကောသလ္လ ဟုတွင်သည်။ (၁၃)နှစ်သားအရွယ် တွင် ပထမလယ်တီဆရာတော်နှင့် ဒုတိယလယ်တီဆရာတော်တို့ထံ၌ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးသည်။ ဘွဲ့အမည်မှာ လည်း ရှင်ကောဝိဒ ဖြစ်သွားသည်။ အသက်(၂ဝ)တွင် ရဟန်းခံပြီးနောက် အမရပူရ တူးမောင်းတိုက်ဆရာတော်ဦးနန္ဒိယ ထံတွင် ပညာဆည်းပူးသည်။ ထို့နောက် ပခုက္ကူမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး မဟာဝိသုတာရာမတိုက် ဆရာတော်ဦးပညာနှင့် ဦးနန္ဒဝံသတို့ထံတွင် ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးသည်။

Read more: ပုပ္ပါးဦးကျော်ရင် (၁၂၆၉-၁၃ဝ၈)

ဦးဖေ

ဦးဖေသည် ဝရုဏပျို့ကို ဘုရားဟောပါဠိတော် ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ တိံသနိပါတ် ကုမ္ဘဇာတ်တော်မှ လာသည့်အတိုင်း ပျို့ အဖြစ် ရေးသား စပ်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။ သေအရက်၏မူလဘူတ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့်သေအရက်ကြောင့် ပျက်စီးရာ သော အဖြစ်တို့ကို ဟောတော်မူသည့်ဇာတ်တော် ဖြစ်သည်။ သေရည်အိုးတို့၏အဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်သဖြင့် ဤဇာတ်ကို ကုမ္ဘဇာတ်ဟု တွင်၍ သေအရက် သောက်မိမှားသော ဝရုဏ ရသေ့ကြီးအကြောင်း ဖော်ပြသဖြင့် ဦးဖေက သူ၏ပျို့ကို ဝရုဏပျို့ဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်။

ဆုရပြီးစာမူကို မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာပုံနှိပ်တိုက်က အဖိုး ၁၂ ပဲဖြင့် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည်။

သီရိစတုရင်္ဂဗလဘွဲ့ခံ မြန်မာပညာရှိ ဦးဖေအား မန္တလေးမြို့ အောင်နန်းရိပ်သာအရပ်တွင် ၁၂၂၃ ခုနှစ်၊ ဒုတိယ​ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၂ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ (၂၃-၇-၁၈၆၁)၌ ဖွားမြင်သည်။

ပထမရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရား အထံတော်၌ ပညာသင်ကြားခဲ့၍ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် သုံးဝါရပြီးနောက် လူထွက်သည်။

Read more: ဦးဖေ

ဆရာပွား

ဝေလမင်းသား ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်း ရေးသားသူ ဆရာပွားကို ၁၂၃၃ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၆ ရက်၊ စနေနေ့ (၂၂-၇- ၁၈၇၁)တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရွာတန်းရွာ ဦးကျ ဒေါ်စံငြိမ်းတို့မှ ဖွားမြင်၏။

ငယ်စဉ်က ရွာတန်းရွာ မင်းကျောင်းဆရာတော် ဦးသာသန၊ ထိန်ကန်ဆရာတော် အရှင်စက္ကိန္ဒ၊ အုတ်ဖိုဆရာတော် ဦးဝိသုဒ္ဓ၊ မန္တလေးဂွေးချိုတိုက် အရှင်စာရိတ္တာဘိဓဇ၊ ဥသျှစ်ပင်တိုက်ဆရာတော် အရှင်သီလာစာရာဘိဓဇ မဟာရာဇာဓိ ရာဇဂုရုတို့ထံ၌ စာပေများကို သင်ကြား ဆည်းပူးခဲ့သည်။

Read more: ဆရာပွား

ဦးနီ

ဦးနီကို ၁၈၉၂ ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရပြီးနောက် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ဝတ်လုံတော်ရ စာမေးပွဲ ​အောင်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ဟိုက်ကုတ်လွှတ်တော် ရှေ့နေကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ၁၉၂၄-၂၅ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်လော့(John Locke) ရေးသည့်စီးဗီးဂါးဗားမင့် (Civil Government) စာအုပ်ကို မြို့ဘက်စီမံ အုပ်ချုပ်ရေး ဟူ၍ မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုတင်သွင်းသည့်အတွက် ဝေလမင်းသားဆု ရသည်။

Read more: ဦးနီ

ဒေါက်တာဒေါ်မေစု (အမ်-ဘီ-ဘီ-အက်စ်)

ဒေါက်တာဒေါ်မေစုသည် မော်လမြိုင် မုပွန်အရပ် အဘဦးကောင်းခေါ် (L.J.Ah Kong)နှင့် မိခင် ဒေါ်ကြင်တို့မှ ဖွားမြင် သောသမီး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများမှာ အစ်မ(၂)ယောက်၊ အစ်ကို(၃)ယောက်၊ မောင်(၃)ယောက် ရှိ၍ သူကိုယ်တိုင် ယောက်ျားလေးများကဲ့သို့ တက်တက်ကြွကြွနှင့် မြင်းစီးကျွမ်းကျင်သည်ဟုလည်း သိရသည်။

ဒေါ်မေစုသည် မော်လမြိုင် မော်တင်လိန်းနှင့်ရန်ကုန်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဆရာဝန်အတတ် သင်ကြားရန် အိန္ဒိယ ပြည် ဆေးကောလိပ်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဆရာဝန်အတတ် သင်နေဆဲ မိဘနှစ်ပါးလုံး ကွယ်လွန်ခဲ့သော်လည်း ပညာ သင် မပျက်ခဲ့ပေ။ ဆရာဝန် ဖြစ်ပြီးနောက် ရန်ကုန်၌ပင် ဆရာဝန် ခေတ္တ လုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နိုင်ငံခြားဒီဂရီကြီးများ လိုချင်သေးသည့်အတွက် မိဘအမွေရသော အင်းစိန်မှ ခြံမြေကြီးကို အကွက်ရိုက် ​ရောင်းချကာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပညာ သင်ရန် သွားရောက်ခဲ့သည်။ မိမိကြေးငွေ မိဘအမွေနှင့် အသုံးကျမည့်ပညာအတွက် ဤမျှ စွန့်စားပြီး နိုင်ငံရပ်ခြား၌ ပညာသင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

Read more: ဒေါက်တာဒေါ်မေစု (အမ်-ဘီ-ဘီ-အက်စ်)